Wat is hyperhidrosis

Inhoud:

  1. Wat is hyperhidrosis

  2. Symptomen van hyperhidrosis

  3. Oorzaken van hyperhidrosis

  4. Behandelingen van hyperhidrosis

  5. Literatuur over hyperhidrosis

1. WAT IS HYPERHIDROSIS ?

Er is sprake van Hyperhidrosis (overmatig zweten) als het lichaam buitengewoon zweet zonder een directe fysiologische noodzaak van koeling of uitscheiding van giftige stoffen.

Er zijn twee typen van zweetklieren: eccriene en apocriene klieren. Apocriene (geur-) zweetklieren zitten vooral in de oksel, vulva en rond de tepels. De apocriene zweetklieren staan niet direct onder invloed van zenuwsysteem, maar worden gestimuleerd door adrenaline in het bloed en daardoor indirect toch ook door het sympathische zenuwstelsel. Apocriene (geur-) zweetklieren worden in hun uitscheiding geremd door aluminiumchloride en zinkverbindingen.

Van de totaal 5 miljoen eccriene zweetklieren in de gehele huid, zitten er al 2 miljoen in de handpalmen. Daarnaast veel in voetzolen en ook in oksels. Deze worden direct aangestuurd door het orthosympathische zenuwstelsel d.m.v. afscheiding van de neurotransmitter acetylcholine. Deze eccriene klieren zijn daardoor mede gevoelig voor stress en emoties.

Hyperhidrosis is een medische conditie waarin specifiek die gebieden van het lichaam (met de hoge concentratie eccriene-zweetklieren) overmatig actief zijn. Dit is vooral te merken in handpalmen, voetzolen, oksels en in mindere mate bij voorhoofd, kruis, benen.

Een tweede vorm van hyperhidrosis betreft het gehele lichaam (alle zweetklieren) en heeft meestal als oorzaak: Overgewicht, Menopauze, Endocriene ziekten, Overmatige werking van de schildklier, Geneesmiddelen, ...

Bij deze tweede vorm van hyperhidrosis dient een arts geraadpleegd te worden, om de onderliggende oorzaak vast te stellen. Meestal is een behandeling mogelijk. Overgewicht kan behandeld worden.

Ingeval van menopauze kan men wachten tot het overgaat of kiezen voor een hormonale behandeling.

2. SYMPTOMEN van Hyperhidrosis

In dit stuk gaan we verder in op de eerste vorm van hyperhidrosis, ook wel emotioneel zweten genoemd, omdat de eccriene zweetklieren direct onder invloed staan van emoties (sympathische zenuwstelsel).

Bij hyperhidrosis gaat het vooral om overmatig zweten van handen, voeten en oksels. Het overmatig zweten start meestal tijdens de pubertijd. Het kan zo erg zijn dat het zweet in straaltjes langs de handpalmen loopt. Bij schrijfwerk wordt het papier nat. Als men iemand een hand moet geven, schaamt men zich er voor een ”kleffe” hand te moeten geven.

Indien iemand nerveus of angstig is neemt het zweten van de hand, voeten en oksel in principe toe. Echter bij primaire hyperhidrosis staat het overmatig zweten grotendeels los van zowel temperatuur als stress. Zelfs in wintertijd en bij normale emotionele omstandigheden treedt overmatig zweten op. Wel zal bij hyperhidrosis het zweten verergerd worden door temperatuur en stress.

3. OORZAKEN van Hyperhidrosis

Hyperhidrosis wordt veroorzaakt door het sympathische zenuwstelsel. Een deel van het sympathische zenuwstelsel dat de eccriene zweetklieren aanstuurt, heet de Thoracale sympathische ganglion keten.

Deze keten van zenuwknopen ligt langs de ruggegraat ter hoogte van de aansluiting van de ribben. Als deze keten overactief is, resulteert dat in overmatig zweten (hyperhidrosis). Andere oorzaken zijn er ook, maar de werking van het sympathische zenuwstelsel is heel complex.

4. BEHANDELINGEN van Hyperhidrosis

Bij hyperhidrosis is de werkelijke oorzaak niet duidelijk. De behandeling bestaat daarom uit het bestrijden van de symptomen. De kwaal gaat niet over, maar de gevolgen worden teruggedrongen. We bespreken hieronder een aantal behandelingen.

  • Anti-transpiranten.
    De apocriene zweetklieren (vooral in oksel en kruis ) zijn gevoelig voor aluminiumchloride en zink. Een goede anti-transpirant dient aluminiumchloride te bevatten. Zinkzalf wordt ook wel gebruikt, maar maakt de kleren vies en is minder effectief. Eccriene klieren (vooral in handen en voeten) zijn minder gevoelig voor aluminiumchloride en zinkzalf.
    Aluminiumchloride tast ook de kleding aan. Daarom doen fabrikanten van anti-transpiranten er zo weinig van in (om de kleren te sparen).
    Het flesje van ODOREX EXTRA DRY heeft een redelijke concentratie aluminiumchloride. Je doet het ‘s nachts met een watje op de oksels, ‘s ochtends weer schoon wassen ( 2 à 3 maal per week). Heeft u een nog zwaardere concentratie nodig ga dan naar de apotheek voor bijvoorbeeld FNA.

  • Medicatie.
    Eigenlijk is er geen medicijn tegen hyperhidrosis. Voor zover er medicijnen zijn die het zweten enigermate tegengaan, dan hebben zij veel kwalijke bijverschijnselen, zoals droge mond, slechte warmteregulatie.

  • Geur.
    Sommige mensen hebben met hun zweet een goede voedingsbodem voor bacteriën in de huid ontwikkeld. Deze bacteriën veroorzaken de geur. Wassen met een desinfecterende shampoo (BETADINE bij drogist) met jodium erin kan goed helpen om de geur te verminderen.

  • Iontoforese (= SweatCare-methode).
    De behandeling bestaat uit het toepassen van een zwakke gelijkstroom die via water en zweetvocht door de zweetkanaaltjes wordt geleid. De behandeling bestaat uit dagelijks max. 30 minuten in de eerste 3 tot 6 weken. Daarna kan het 1 maal per week worden behandeld. De behandeling is specifiek geschikt voor handen en voeten, omdat deze delen van de huid goed bereikbaar zijn met water.
    De methode (met SweatCare) is zeer effectief. Bij bijna iedereen helpt het.
    Het nadeel is dat men de behandeling moet blijven onderhouden en dat men een half uur per dag (tijdens TV-kijken) er voor moet uittrekken. Het grote voordeel is dat men zelf kan bepalen hoeveel men wil blijven zweten.
    Deze techniek van Iontoforese wordt al sinds 1946 toegepast tegen hyperhidrosis. Zie uitgebreide literatuurlijst bij einde van deze medische tekst. Het gebeurde voorheen met bakjes water. De uitvoering van de SweatCare met sponsen bestaat sinds 1999 en is ontwikkeld samen met het Academisch Medisch Centrum te Amsterdam.

  • Psychotherapie.
    Hoewel hyperhidrosis wel wordt verergerd door emotionele stress, is stress niet de oorzaak van hyperhidrosis. Psychotherapie zal het overmatig zweten niet wegnemen. Wel kan het mensen helpen te leren leven met het probleem en extra spanning rondom het gebeuren te verminderen.

  • Operatief verwijderen van zweetklieren.
    De huid met zweetklieren en al wordt verwijderd. In de oksels zou dit eventueel een oplossing kunnen zijn. Het levert wel veel zichtbare littekens op. Voor handen en voeten is deze methode niet zinvol. Vooral ook omdat bovengenoemde methode (SweatCare) daar een goede oplossing biedt. Voor de oksels kan een deodorant met aluminiumchloride een alternatief zijn.

  • Operatief verwijderen Thoracale Sympathische Ganglions.
    Hiermee stopt het zweten aan handen en oksels volledig. Hetgeen een zeer droge huid oplevert, waardoor de grip op gladde objecten sterk vermindert en men bijvoorbeeld glaswerk laat vallen. Het zweten van de voetzolen vervalt niet, vermindert wel.
    Er zijn nogal wat neveneffecten en grote nadelen aan het operatief verwijderen van de thoracale ganglions. Het meest voorkomende neveneffect is dat het lichaam als compensatie in andere delen van de huid, zoals borst, benen juist meer gaat zweten. Dit neemt in de tijd toe en kan zeer heftig worden.
    Tijdens het eten ontstaat het “gevoel van zweten” als neveneffect. Ook een reductie van hartslag in rust en inspanning kan optreden. Er zijn nog meer complicaties te noemen: Horner’s syndroom (smallere oogpupil en hangend ooglid) en longfunctie beschadiging.
    In onze ogen een ongewenste ingreep, omdat het zweten zich verplaatst, de handen de grip verliezen, de neveneffecten en gevaren van ingrepen in het zenuwstelsel. En de weg terug is niet meer mogelijk

LITERATUUR

Van der Schaar W.W.; Die Behandlung der Hyperhidrosis mit Iontophorese.; Springer Verlag, 1974; Der Hautartz 25, 504-506

Levit F.; Treatment of hyperhidrosis by tap water iontoforesis. Cutis 26: 192-4, 1980.

Peterson J.L., Read S.I., Rodman O.G.; A new device in the treatment of hyperhidrosis by iontoforesis.; Cutis 29: 82-9, 1982.

Robertshaw D.; Neural and humoral control of apocrine glands.; Journal Invest. Dermatol. 1974; 63:160-7.

Russel M.J.; Human olfactory communication.; Nature 1976; 260:520-22.

Sato K., Leidal R., Sato F.; Morphology and development of an apocrine sweat gland in human axillae.; Am.Journal Physiol. 1987; 252:R166-80, 181-7.

Leivy D.M., Tovi D., Kreuger E.G.; Failure of lumbal sympathectomy in the relief of hyperhidrosis., Journal Neurosurgery. 1968; 29: 65-9.

Shelley W.B., Florence R.; Compensatory hyperhidrosis after sympathectomy. New English Journal Medical 1960; 263:1056-8.
1. Wat is hyperhidrosis 2. Symptomen van hyperhidrosis 3. Oorzaken van hyperhidrosis
4. Behandelingen van hyperhidrosis 5. Literatuur over hyperhidrosis